7582 Sayılı Kanun: Yabancılara 20 Yıllık Gelir Vergisi İstisnası ve Yurt Dışı Varlık Bildirimi

7582 Sayılı Torba Kanunun Genel Çerçevesi

7582 sayılı Kanun, on beş maddeden oluşan ve altı ayrı kanunda değişiklik yapan bir vergi ve yatırım paketidir. Torba kanun, birbirinden farklı konulardaki düzenlemeleri tek bir metinde toplayan kanun olarak tanımlanır. Bu metinde değişiklik yapılan başlıca düzenlemeler şunlardır: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu.

Antalya'da yaşayan yabancı gayrimenkul sahipleri, Türkiye'ye taşınmayı planlayan kişiler ve uluslararası faaliyet yürüten şirketler bu paketten farklı yönlerden etkilenmektedir. Aşağıdaki tabloda kanunun maddeleri konularına göre özetlenmiştir.

Bireysel Mükellefleri İlgilendiren Düzenlemeler

Kanunun gerçek kişiler bakımından en dikkat çeken yenilikleri, Türkiye'ye yeni yerleşenlere yönelik gelir vergisi istisnası ile bununla bağlantılı veraset vergisi avantajıdır. Bu düzenlemeler, özellikle uluslararası geliri olan kişiler ile Türkiye'de ikamet kurmayı planlayan yabancılar için doğrudan sonuç doğurmaktadır.

Yurt Dışı Kazançlara Yirmi Yıllık Gelir Vergisi İstisnası (Madde 4)

Kanunun 4. maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen Mükerrer Madde 20/D, Türkiye'ye yeni yerleşen gerçek kişilerin yurt dışı kazançlarını yirmi yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutmaktadır. İstisna, Türkiye'de yerleşmiş sayılmadan önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilere yöneliktir. Kapsam yalnızca Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratlarla sınırlıdır; Türkiye kaynaklı gelirler genel hükümlere tabidir.

Gelir Vergisi Kanunu, Mükerrer Madde 20/D

"Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâhının ve vergi mükellefiyetinin bulunmayışı şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden müstesnadır."

İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez. Kişinin başka gelirleri nedeniyle beyanname vermesi gereken hâllerde dahi, istisna kapsamındaki yurt dışı gelirleri bu beyannameye dâhil edilmez. Bu düzenleme, 4. madde uyarınca 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye'de vergi mukimliği kazananlara uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.

Veraset ve İntikal Vergisinde Yüzde Bir Oran (Madde 2)

Kanunun 2. maddesi, yukarıdaki gelir vergisi istisnasından yararlananlar için veraset yoluyla mal intikalinde indirimli bir oran öngörmektedir. İstisna için öngörülen süre dâhilinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde vergi oranı yüzde bir olarak uygulanır.

Veraset ve intikal vergisi, ölüm ya da bağış gibi karşılıksız yollarla mal varlığı edinilmesi hâlinde alınan bir vergi olarak tanımlanır. Genel tarifede oranlar mal varlığının değerine göre kademeli olarak artarken, bu düzenleme kapsamındaki kişiler için süre içinde gerçekleşen intikallerde sabit yüzde bir oranı geçerlidir. Bu yönüyle hüküm, miras planlaması yapan yabancı yatırımcılar için kayda değer bir avantaj oluşturmaktadır.

7582 sayılı Kanun, Madde 2

"193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananlardan, mezkûr istisna için öngörülen süre dâhilinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde vergi oranı %1 olarak uygulanır."

Nitelikli Hizmet Merkezi Personeline Ücret İstisnası (Madde 5)

Kanunun 5. maddesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesine yeni bir bent ekleyerek nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personelin ücretlerine istisna getirmektedir. Buna göre bu personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır. İstanbul Finans Merkezi ve belirli sanayi bölgelerinde çalışanlar için bu sınır brüt asgari ücretin beş katı olarak uygulanır. Cumhurbaşkanı, bu katları belirli sınırlar içinde değiştirmeye yetkili kılınmıştır.

Yurt Dışı Varlık Bildirimi (Madde 10)

Kanunun 10. maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen Geçici Madde 19, yurt dışında bulunan para, altın, döviz ve menkul kıymetlerin Türkiye'ye bildirilmesine imkân tanımaktadır. Bildirim için son tarih 31 Temmuz 2027 olarak belirlenmiştir. Uygulamanın amacı, vergiye gönüllü uyumu artırmak ve yurt dışındaki varlıkların ekonomiye kazandırılmasını teşvik etmektir.

Bildirilen varlıklar üzerinden kural olarak yüzde beş oranında peşin vergi ödenir. Ancak varlığın Türkiye'de tutulma süresine bağlı olarak bu oran kademeli biçimde azalır; varlığın beş yıl süreyle tutulması hâlinde oran yüzde sıfıra kadar inebilir. Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar bakımından hiçbir surette vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.

Tutma Süresine Göre Vergi Oranları

Kurumları ve Yatırımcıları İlgilendiren Düzenlemeler

Kanun, kurumlar vergisi alanında uluslararası ticaret, hizmet ihracatı ve üretim faaliyetlerini teşvik eden bir dizi indirim getirmektedir. Bu düzenlemeler, Antalya merkezli faaliyet gösterip yurt dışı işlemler yürüten şirketler ile uluslararası yapı kuran yatırımcılar açısından önem taşımaktadır.

Yurt Dışı Ticaret ve Hizmet Kazançlarında İndirim (Madde 7)

Kanunun 7. maddesi, Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında iki ayrı kazanç türü için indirim öngörmektedir. Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışındaki mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların yüzde doksan beşi kurumlar vergisinden indirilebilir. İstanbul Finans Merkezi ve belirli sanayi bölgeleri bakımından bu oran yüzde yüze çıkmaktadır.

İkinci olarak, nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde doksan beşi (sınırlı bölgelerde yüzde yüz), yirmi hesap dönemi boyunca kurumlar vergisinden indirilir. Bu hükümler 1 Temmuz 2026'dan itibaren verilecek beyannamelere ve 1 Ocak 2026'dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmaktadır.

Nitelikli Hizmet Merkezi Tanımı (Madde 6)

Kanunun 6. maddesi, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na "nitelikli hizmet merkezi" tanımını eklemektedir. Nitelikli hizmet merkezi; en az üç farklı ülkede aktif faaliyet gösteren ve yıllık hasılatının önemli bölümünü yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden, bu şirketlere finansal danışmanlık, risk yönetimi, hukuki danışmanlık, insan kaynakları, satış desteği, araştırma-geliştirme ve koordinasyon gibi hizmetler sunan kuruluş olarak tanımlanır. Bu tanım, 5. ve 7. maddelerdeki teşviklerin kimlere uygulanacağını belirleyen temel ölçüttür.

İmalat ve Zirai Üretim Kazançlarında Yüzde 12,5 Oran (Madde 8)

Kanunun 8. maddesi, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesinde değişiklik yaparak üretim faaliyetlerine yönelik indirimli oran belirlemektedir. Sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ile zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların bu faaliyetlerden elde ettikleri kazançlara kurumlar vergisi oranı yüzde 12,5 olarak uygulanır. Bu hüküm 2027 ve sonraki vergilendirme dönemlerinde geçerlidir.

İstanbul Finans Merkezi Düzenlemeleri (Madde 9, 12 ve 13)

Kanun, İstanbul Finans Merkezi'ne ilişkin üç ayrı düzenleme içermektedir. 9. madde, İstanbul Finans Merkezi katılımcılarına yönelik kazanç indirimini Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesine entegre etmektedir. 12. madde, nitelikli hizmet merkezi personelinin aynı anda hem İstanbul Finans Merkezi'ndeki hem de Gelir Vergisi Kanunu'ndaki ücret istisnasından mükerrer şekilde yararlanmasını önlemek üzere uyumlaştırma yapmaktadır. 13. madde ise İstanbul Finans Merkezi teşviklerinin sona erme tarihini 2031'den 2047'ye, uygulama süresini ise on beş yıldan yirmi yıla uzatmaktadır.

Ar-Ge, Teknogirişim ve Kuluçka Girişimcileri (Madde 11)

Kanunun 11. maddesi, Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'a iki yeni fıkra eklemektedir. Buna göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen teknogirişim rozetine sahip halka açık olmayan şirketler, hisse senedine dönüştürülebilir borç sözleşmelerine dayalı şartlı sermaye artırımı yapabilir ve bu işlemde Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili sınırlamalarından muaf tutulabilir. Ayrıca kuluçka girişimcisi niteliğindeki dijital tanımlı şirketler, kuruluşlarından itibaren üç yıla kadar belirli oda ve borsa kayıt ücretlerinden muaf tutulur.

Diğer Teknik Düzenlemeler (Madde 1 ve 3)

Kanun, doğrudan teşviklerin yanında usule ilişkin iki teknik düzenleme de içermektedir. 1. madde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un tecil hükmünde değişiklik yaparak süre üst sınırını "36"dan "72"ye yükseltmekte ve metinde geçen tutar sınırını "elli bin" Türk lirasından "bir milyon" Türk lirasına çıkarmaktadır. Bu değişiklik, kamu alacaklarının taksitlendirilmesinde mükelleflere daha geniş bir hareket alanı sağlamaya yöneliktir. 3. madde ise Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan tutar ve dilim ifadelerini, yeni getirilen istisnalarla uyumlu hâle getiren teknik bir düzeltmedir.

Yürürlük Tarihleri (Madde 14 ve 15)

Kanun hükümlerinin büyük bölümü 4 Haziran 2026 tarihli yayımla birlikte yürürlüğe girmiştir. Ancak bazı maddeler için farklı yürürlük tarihleri öngörülmüştür. Bu nedenle her hükmün kendi yürürlük tarihinin ayrıca dikkate alınması gerekir.

15. madde uyarınca kanun hükümlerini yürütme görevi Cumhurbaşkanına verilmiştir. Süreye bağlı imkânlarda, özellikle yurt dışı varlık bildirimi için öngörülen 31 Temmuz 2027 tarihinin takibi önem taşımaktadır.