Orman Kanunu Ek Madde 23: 2/B Uygulaması İptal Edilen veya Dışarıda Kalan Yerler (2026)

Orman Kanunu Ek Madde 23 Nedir?

Orman Kanunu Ek Madde 23, 6831 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (B) bendine dayanan uygulamaların, kısa adıyla 2/B uygulamalarının, yarım kalmış veya mahkemece bozulmuş olduğu yerler için konulmuş bir düzeltme hükmüdür. 2/B, 31.12.1981'den önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş ve tarla, bağ, bahçe, zeytinlik, otlak ya da toplu yerleşim olarak kullanılan yerlerin orman sınırı dışına çıkarılmasıdır.

Ek Madde 23'e göre OGM inceleme yapacak. Bu incelemede 2/B şartlarını taşıdığı anlaşılan iki gruptaki alanlarda 2/B uygulaması yeniden yapılabilecek. Madde, bu yeni uygulamanın ikinci kadastro sayılmayacağını açıkça söylüyor. Böylece yıllardır bu tür uygulamaların iptaline yol açan gerekçe kanun düzeyinde ortadan kaldırılmış oluyor.

6831 sayılı Orman Kanunu, Ek Madde 23 (Ek: 11/6/2026-7584/15 md.)

"…2 nci maddenin birinci fıkrasının (B) bendi uygulamaları yapılabilir. Yapılan bu uygulamalar ikinci kadastro sayılmaz."

Ek Madde 23 Hangi Yerleri Kapsıyor?

Kanun metnine göre Ek Madde 23'ün kapsamı iki gruptan oluşuyor. İkisinde de ortak şart aynı: taşınmaz 2. maddenin (B) bendinin şartlarını taşımalı ve OGM incelemesi bunu tespit etmeli.

"Kanunda Açıkça Sayılan Sebepler" Nelerdir?

Birinci grupta belirleyici olan, 2/B iptalinin hangi gerekçeyle verildiğidir. 6831 sayılı Kanun'un 2. maddesi, 2/B'nin uygulanamayacağı yerleri tek tek sayar: muhafaza ormanları, millî park alanları, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları, izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlar, 3. maddeyle orman rejimine alınan yerler ve yanan orman sahaları. Bunlara ek olarak yerin 31.12.1981'den önce orman niteliğini tamamen kaybetmiş olması gerekir.

İptal kararı bu sebeplerden birine dayanıyorsa taşınmaz Ek Madde 23'ün kapsamına girmez. Karar başka bir gerekçeye dayanıyorsa durum farklıdır. Uygulamada en sık rastlanan örnek, sonradan yapılan 2/B çalışmasının "mükerrer" yani ikinci kadastro sayılmasıdır. Bu tür kararlara konu yerler, maddenin hedeflediği tipik alanlar arasında görünüyor.

İptal gerekçesini tespit etmek her zaman göründüğü kadar kolay değildir. Aynı kararda birden fazla gerekçe bulunabilir. Bilirkişi raporu ile hüküm gerekçesi farklı noktalara dayanabilir. Bozma ve onama aşamalarında gerekçe değişmiş olabilir. Gerekçenin yanlış okunması iki yönde de sonuç doğurur: kapsamdaki bir taşınmaz dışarıda sanılabilir ya da kapsam dışındaki bir taşınmaz için sonuçsuz bir beklentiye girilebilir. Bu nedenle değerlendirme, yalnızca hüküm fıkrasına bakılarak değil, karar ve dosyanın tamamı birlikte okunarak yapılmalıdır.

Antalya'dan Bir Örnek: "İkinci Kadastro" Gerekçesiyle İptal

Antalya'da bir köyde, 1991'de yapılıp 1993'te kesinleşen kadastro çalışmasından sonra 1994'te aynı yerde ikinci bir 2/B çalışması yapıldı. Bu çalışmayla 22 parsel orman sınırı dışına çıkarıldı. Orman idaresinin açtığı dava sonunda bu parsellerin yeniden orman olarak sınırlandırılmasına karar verildi ve Yargıtay kararı onadı:

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2022/7118, K. 2024/6520, T. 18.11.2024

"…Hazine adına orman sınırlandırması dışına çıkarılmasını içeren 2 nci kadastro çalışmasının 3402 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi gereğince tüm sonuçlarıyla hükümsüz sayılmasına…"

Bu kararda 2/B şartlarının bulunup bulunmadığı tartışılmadı. Uygulama, sırf ikinci kadastro yasağı nedeniyle hükümsüz sayıldı. Ek Madde 23'ün "Yapılan bu uygulamalar ikinci kadastro sayılmaz" cümlesi tam olarak bu tür sonuçları hedefliyor. Ancak kesinleşmiş bir mahkeme kararının taşınmaz özelinde nasıl etkileneceğini belirleyen, OGM'nin yapacağı inceleme ve bu incelemenin sonucudur.

Ek Madde 23 İçin Başvuru Var mı, Süre Var mı?

Ek Madde 22'den en önemli fark burada. Ek Madde 23 bir başvuru usulü ya da başvuru süresi öngörmüyor. Madde, uygulamanın "Orman Genel Müdürlüğünce yapılacak incelemeler neticesinde" yapılabileceğini söylüyor; yani süreç idarenin incelemesiyle yürüyor.

Kullanıcıların veya zilyetlerin bölge müdürlüğüne yazılı olarak bildirimde bulunmasını engelleyen bir hüküm yok. Fakat böyle bir dilekçe, idareyi belirli bir sürede karar vermeye zorlayan, Ek Madde 22'deki türden bir başvuru hakkı doğurmuyor. Maddede "uygulanır" değil "yapılabilir" ifadesi kullanılıyor. Bu da uygulamanın idarenin değerlendirmesine bağlı olduğunu gösteriyor. 2/B çalışmasının teknik usulü ise Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliği'ne göre yürütülüyor.

Başvuru hakkının olmaması, sürecin kendiliğinden ve ilgilinin lehine işleyeceği anlamına gelmez. İnceleme; kadastro tutanakları, orman kadastro haritaları, eski hava fotoğrafları ve mahkeme kararları üzerinden yürür. Taşınmazın 31.12.1981'den önce orman niteliğini kaybettiğini gösteren belgeler, fiilî kullanımın kanıtları ve iptal kararının gerekçesi idarenin önüne eksiksiz ve doğru biçimde konmadığında alan incelemede gözden kaçabilir veya kapsam dışı değerlendirilebilir. İdareye yapılacak yazılı bildirimin içeriği bu nedenle en az bildirimin kendisi kadar önemlidir.

Taşınmazla İlgili Devam Eden Dava Varsa Ne Olur?

Ek Madde 23'e göre 2/B uygulaması yapılan alanlarda bulunan taşınmazlarla ilgili açılmış davalar varsa, OGM yaptığı çalışmaları mahkemeye bildirir. Madde bundan fazlasını düzenlemiyor. Ek Madde 22'deki gibi davaların açılmaması, bekletici mesele sayılması veya konusuz kalması hükümleri burada yok.

Yani devam eden bir orman kadastrosu veya 2/B iptal davasında yeni çalışmanın dosyaya nasıl yansıyacağını mahkeme, bildirilen çalışmaya göre değerlendirecek. Dava devam ederken yeni uygulamanın dosyaya zamanında ve doğru biçimde girmesi, sonucu doğrudan etkileyebilecek usul işlemlerinden biridir.

OGM'nin bildirimi dosyaya girdikten sonra tarafların da yapması gerekenler vardır. Bildirime karşı beyanda bulunmak, gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi istemek ve yeni uygulama kesinleşmeden karar verilmemesini talep etmek bunlardan bazılarıdır. Bu adımların süresinde atılmaması, Ek Madde 23 imkânı varken aleyhe bir kararın kesinleşmesine yol açabilir. Kesinleşen bir karar ise kural olarak yeniden tartışılamaz.

2/B Uygulaması Yapılınca Arazi Kimin Olur?

Ek Madde 23 kendi başına kimseye tapu vermez. Sağladığı şey, alanın yeniden 2/B parseli olarak orman sınırı dışına çıkarılabilmesidir. 6831 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre orman sınırı dışına çıkarılan yer, Devlete aitse Hazine adına çıkarılır. Uygulama kesinleşince tapuda tashih ve tescil yapılır. Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi ve hak sahiplerine satışı 6292 sayılı Kanun çerçevesinde yürür.

Kullanıcı ya da zilyet açısından süreç birkaç aşamadan oluşur. Önce 2/B uygulaması yapılır. Ardından fiilî kullanım belgelenir; bunun yolu 2/B arazilerinde zilyetliğin tespiti yazımızda anlatılıyor. Son olarak satış süreci gelir. Bir aşamada kaybedilen hak çoğu zaman sonraki aşamada telafi edilemez.

Ek Madde 22 ile Ek Madde 23 Arasındaki Fark Nedir?

İki madde de 7584 sayılı Kanunla aynı gün eklendi, ama farklı kişiler ve farklı durumlar için yazıldı.

Tapunuz varsa ve "orman" çıktıysa ilgili madde Ek Madde 22'dir; ayrıntısı Ek Madde 22 rehberimizde, başvuru adımları ise Ek Madde 22 başvurusu yazımızda yer alıyor. Tapusuz kullandığınız bir arazi 2/B'den yararlanamadıysa bakılacak madde Ek Madde 23'tür.

Ek Madde 23 Hangi Hâllerde İşe Yaramaz?

• Taşınmaz 31.12.1981'den önce orman niteliğini tamamen kaybetmemişse, yani bugün hâlâ ağaçlıksa ya da sonradan açılmışsa,
• 2/B iptali, 2. maddede sayılan sebeplerden birine dayanıyorsa (muhafaza ormanı, millî park, yanan orman sahası vb.),
• Tutanakta alanın 2/B şartlarını taşımadığı açıkça yazılmışsa,
• Yörede hiç 2/B uygulaması yapılmamışsa; bu durumda konu Ek Madde 23'ün değil, genel orman kadastrosu ve itiraz yollarının konusudur.

Bu dört eleme, Ek Madde 23'ten yararlanma ihtimalini en baştan belirler. Bunun için tutanak, harita ve mahkeme kararının birlikte okunması gerekir. Tek bir belgeye bakarak sonuca varmak yanıltıcı olabilir.

Ek Madde 23 Sürecinde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Ek Madde 23'te hak kayıpları genellikle maddenin kendisinden değil, sürecin yanlış okunmasından doğar. Uygulamada öne çıkan hatalar şunlardır:

• Ek Madde 22 ile Ek Madde 23'ü karıştırmak: Tapulu bir malik, durumunu Ek Madde 23 kapsamında sanıp beklerse Ek Madde 22'deki iki yıllık süre (Hazine adına tescilli yerlerde 20.06.2028'e kadar) dolabilir. Bu süre hak düşürücüdür.
• İptal kararının yalnızca sonuç kısmını okumak: Kapsamı belirleyen gerekçedir. Gerekçe, bozma ve onama kararları ile bilirkişi raporlarıyla birlikte incelenmeden verilen karar yanıltıcı olur.
• Tutanaktaki ifadeyi tek başına yorumlamak: "Başka uygulama yapılacak saha yoktur" ile "2/B şartlarını taşımamaktadır" ifadeleri farklı sonuç doğurur. Hangisinin yazıldığı ve neyi kapsadığı harita üzerinde doğrulanmalıdır.
• Zilyetlik delillerini sonraya bırakmak: Eski kullanımı bilen tanıklar, eski fotoğraflar ve vergi, ziraat ya da muhtarlık kayıtları zamanla kaybolur. 2/B uygulamasından sonraki kullanım tespiti ve satış aşaması bu delillere dayanır.
• Devam eden davada bildirimi takip etmemek: OGM'nin mahkemeye yaptığı bildirim kendiliğinden lehe sonuç doğurmaz. Bu bildirime göre beyan ve talepte bulunulması gerekir.
• 2/B'den sonraki aşamayı kaçırmak: Orman sınırı dışına çıkarılan yer Hazine adına tescil edilir. Kullanıcının hakkı, 6292 sayılı Kanun'daki hak sahipliği, başvuru ve ödeme koşullarına uyulmasıyla korunur.