Ek Madde 22 Başvurusu: Orman Tapusu İadesi Adım Adım

Ek Madde 22 Başvurusu Nedir?

Ek Madde 22 başvurusu, kesinleşmiş orman kadastrosuyla Devlet ormanı olarak sınırlandırılan bir taşınmazın tapu kaydının bedelsiz olarak geçerli kabul edilmesi ya da daha önce iptal edilmiş tapunun önceki malike iade edilmesi talebini ifade eder. Başvuru idareye yapılır; olumlu sonuç, Orman Genel Müdürlüğünün başvuruyu uygun görmesine bağlıdır.

Maddenin genel çerçevesi, kimleri kapsadığı ve 2/B uygulamasından farkı Ek Madde 22 rehberimizde ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu yazı ise doğrudan uygulamaya, yani başvurunun nasıl hazırlanacağına ve reddedilmesi hâlinde izlenecek yola odaklanır.

Antalya, orman kadastrosu çalışmalarının turizm, tarım ve konut alanlarıyla iç içe geçtiği iller arasında yer alır. Bu nedenle Antalya genelinde tapusunda orman şerhi bulunan veya tapusu orman gerekçesiyle iptal edilmiş taşınmaz sayısı azımsanmayacak düzeydedir.

Başvuru Hakkı Kimde? Üç Ayrı Grup

Ek Madde 22, taşınmazın tapu durumuna göre üç ayrı başvuru grubu öngörür. Başvurudan önce taşınmazın hangi gruba girdiği belirlenmelidir; çünkü süre, ödeme yükümlülüğü ve başvuru sahibi gruba göre değişir.

Birinci Grup: Halen Tapulu Taşınmazlar

Hazine adına kayıtlı olmayan, tapu, kadastro veya imar mevzuatına göre oluşturulmuş ve halen gerçek ya da tüzel kişiler adına tapuda tescilli taşınmazlar bu gruptadır. Başvuruyu malik yapar; kadastro tespiti davalı olan taşınmazlarda ise davaya taraf olan gerçek veya tüzel kişiler başvurabilir.

Başvurunun Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülmesi hâlinde mevcut tapu kaydı bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüğündeki orman şerhi terkin edilir. Kanun, Orman Genel Müdürlüğünün tapu kayıtlarının doğruluğunu resen inceleyip tespit etmesi hâlinde de aynı sonucu öngörür.

İkinci Grup: İptal Kararı Kesinleşmiş Ama Tapuda İnfaz Edilmemiş Taşınmazlar

Açılan dava sonucunda tapusunun iptaline karar verilmiş ve karar kesinleşmiş, ancak tapuda henüz infaz edilmemiş taşınmazlar bu grupta yer alır. Bu taşınmazlar hakkında madde uyarınca işlem yapılabilmesi için iki koşuldan biri gerekir: mahkeme kararları gereğince taşınmaz bedeli karşılığı ödeme yapılmamış olması ya da yapılan toplam ödemenin Hazineye geri ödenmesi.

Üçüncü Grup: Hazine Adına Tescil Edilmiş Taşınmazlar

Tapusu iptal edilip karar infaz edilerek veya rızaen terk edilerek Hazine adına tescil edilmiş taşınmazlar bu gruptadır. Başvuruyu önceki malikler veya akdi ve kanuni halefleri yapar. Başvuru, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır.

Taşınmaz, bedel karşılığı ödeme yapılmamışsa veya yapılan toplam ödeme Hazineye geri ödenirse ilgilisine iade edilir. Antalya'da tapusu yıllar önce iptal edilmiş ve mirasçılara intikal etmesi gereken taşınmazlarda başvurunun mirasçılar tarafından yapılabilmesi, kanuni halef kavramına bağlanmıştır.

Başvuru Öncesi Kapsam Kontrolü

Her orman şerhli taşınmaz Ek Madde 22'den yararlanamaz. Kanun, belirli taşınmaz türlerini ve belirli bölgelerde kalan yerleri açıkça kapsam dışında bırakmıştır; başvurudan önce bu listenin kontrol edilmesi zaman ve masraf kaybını önler. Antalya'da mera, zeytinlik ve turizm alanlarının orman sınırlarıyla kesiştiği yerlerde bu kontrol ayrıca önem kazanır.

Kanun metnine göre madde aşağıdaki taşınmazlarda uygulanmaz:

• 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Kanunu ve mülga 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu kapsamında tapuya bağlanmış fakat temlik şartları yerine getirilmemiş taşınmazlar,
• 4785 sayılı Kanun kapsamında bedeli ödenerek devletleştirilmiş taşınmazlar,
• Tapu, kadastro veya imar çalışmalarında uygulama görememiş eski kayıtlı taşınmazlar ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamındaki taşınmazlar,
• 2634 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri, turizm bölgeleri ve turizm alanlarında kalan yerler,
• Özel statülü orman alanları, orman rejimine alınan yerler, yanan orman sahaları ile izin ve irtifak hakkı nedeniyle ifraz edilerek oluşturulan taşınmazlar,
• Geometrisi ve arz üzerindeki yeri belli olmayan taşınmazlar,
• Ormanların korunması, istihsal ve imarı ile ilgili bina ve tesis bulunan yerler.

Turizm alanlarına ilişkin istisna, Antalya için özellikle önemlidir. Antalya kıyı şeridinin önemli bir bölümü 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında ilan edilmiş turizm merkezleri ve kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri içinde kaldığından, Antalya'daki bir taşınmaz için başvuru hazırlanmadan önce bu ilan sınırlarının kontrol edilmesi gerekir.

Ek Madde 22 Başvurusu Adım Adım

Başvuru süreci; taşınmazın grubunun belirlenmesi, belgelerin toplanması, idareye yazılı başvuru, gerekli ödemelerin yapılması ve Orman Genel Müdürlüğünün değerlendirmesi aşamalarından oluşur. Aşağıdaki sıralama, kanun metnindeki şartlara göre hazırlanmıştır.

1. Adım: Tapu ve Kadastro Geçmişini Çıkarın

Taşınmazın güncel tapu kaydı, tapu kütüğündeki şerhler ve orman kadastrosunun kesinleşme bilgisi ilk incelenmesi gereken belgelerdir. Antalya Tapu Müdürlüklerinden ve kadastro müdürlüğünden alınacak kayıtlar, taşınmazın üç gruptan hangisine girdiğini gösterir.

Tapu kaydı Hazine adına geçmişse taşınmaz üçüncü gruptadır ve iki yıllık süre işlemektedir. Antalya'da kuşaklar boyunca el değiştirmiş taşınmazlarda tapu geçmişinin eksiksiz çıkarılması, kanuni halefiyetin ispatı açısından da gereklidir.

2. Adım: Dava Dosyalarını ve Ödeme Kayıtlarını Toplayın

Taşınmaz hakkında tapu iptali davası görülmüşse kararın kesinleşme şerhli örneği ve kararın tapuda infaz edilip edilmediğini gösteren kayıt temin edilmelidir. Mahkeme kararı gereğince malike taşınmaz bedeli ödenmişse ödemenin tutarı ve tarihi belgelenmelidir.

Ödeme yapılmış taşınmazlarda iade şartı, yapılan toplam ödemenin Hazineye geri ödenmesidir. Kanun, Hazineye geri ödenecek bedelin taşınmazın güncel rayiç bedelinden az olamayacağını açıkça düzenlemiştir. Rayiç bedel, 6292 sayılı Kanun kapsamında Milli Emlak Genel Müdürlüğünce hesaplanır.

3. Adım: Kapsam Dışı Hâlleri Eleyin

Taşınmazın turizm alanı, mera, yanan orman sahası veya özel statülü orman alanı içinde kalıp kalmadığı başvurudan önce kontrol edilmelidir. Kapsam dışında kalan bir taşınmaz için yapılan başvurunun olumlu sonuçlanması beklenemez.

4. Adım: İdareye Yazılı Başvuru Yapın

Kanun, başvurunun idareye yapılacağını ve Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülmesi gerektiğini düzenler. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından görüş alınarak Orman Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecektir.

Bu yazının hazırlandığı 5 Ekim 2026 tarihi itibarıyla Orman Genel Müdürlüğünün duyurular sayfasında Ek Madde 22'ye ilişkin yayımlanmış bir usul ve esas metnine rastlanmamıştır. Başvurunun hangi birime, hangi form ve ekle yapılacağı bu metinle netleşecektir.

Usul ve esaslar yayımlanana kadar özellikle üçüncü gruptaki malikler için iki yıllık sürenin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır. Bu nedenle başvurunun tarihli, evrak kayıt numarası alınmış ve içeriği ispatlanabilir biçimde yazılı olarak yapılması, ileride sürenin korunduğunun gösterilmesi açısından önem taşır.

5. Adım: Hizmet Giderini ve Gerekli Ödemeleri Yapın

Kanuna göre madde kapsamında yapılacak giderler, tapu maliklerince Orman Genel Müdürlüğünün hesaplarına hizmet gideri olarak yatırılır. İkinci ve üçüncü gruptaki taşınmazlarda, bedel ödenmişse toplam ödemenin en az güncel rayiç bedel üzerinden Hazineye geri ödenmesi de iade şartıdır.

6. Adım: Sonucu ve Tapu İşlemlerini Takip Edin

Başvurunun uygun görülmesi hâlinde birinci grupta tapu kaydı geçerli kabul edilir ve orman şerhi terkin edilir; üçüncü grupta taşınmaz ilgilisine iade edilir. Madde kapsamında yapılan işlemlerden sonra orman kadastro kayıtları da güncellenir.

İade işleminin gerçekleşmesi hâlinde idarelerden hiçbir şekilde tazminat ve ecrimisil talep edilemez. Ayrıca taşınmaz üzerindeki mevcut orman izinleri ve kiralamalar iptal edilmiş sayılır. Antalya'da orman izniyle kullanılan alanlarda bu sonuç, üçüncü kişilerle olan ilişkileri de etkileyebilir.

Başvuru Süresince Derdest Davalar Ne Olur?

Ek Madde 22 kapsamındaki işlemler sonuçlanıncaya kadar orman idaresi veya Hazine tarafından açılması gereken davalar açılmaz. Devam eden davalarda maddedeki işlemler bekletici mesele kabul edilir ve sonucuna göre işlem yapılır.

Bu süreçte taşınmazın aynına yönelik dava açılmasına ilişkin hak düşürücü süreler işlemez. Taraflarca vazgeçilen tapu iptali ve tescil, orman şerhinin kaldırılması ve tapu iptali sebebiyle açılmış tazminat davaları dâhil olmak üzere derdest davaların konusuz kalmasına karar verilir; yargılama giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez.

Antalya mahkemelerinde görülmekte olan tapu iptali veya orman şerhi davası bulunan malikler için bu hüküm, dava stratejisinin başvuruyla birlikte yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

Başvuru Reddedilirse Ne Yapılır?

Ek Madde 22 başvurusunun reddine karşı yol, idare mahkemesinde iptal davası değil, adli yargıdır. Kanun, maddenin uygulanmasından kaynaklanan tüm anlaşmazlıkların taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini açıkça düzenlemiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu, Ek Madde 22

"Bu maddenin uygulanmasından kaynaklanan tüm anlaşmazlıklar, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür."

Buna göre Antalya il sınırları içindeki bir taşınmaz hakkındaki uyuşmazlık, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür. Görev ve yetki kuralına uyulmadan açılan bir dava, görevsizlik veya yetkisizlik kararıyla zaman kaybına yol açar.

Ret Gerekçesinin İncelenmesi

Ret kararına karşı izlenecek yol, ret gerekçesine göre belirlenir. Taşınmazın kapsam dışı sayılması, tapu kaydının doğruluğunun kabul edilmemesi, başvurunun süresinde yapılmadığının kabulü veya Hazineye geri ödenecek bedele ilişkin uyuşmazlık, farklı ispat ihtiyaçları doğurur.

Örneğin taşınmazın turizm alanında kaldığı gerekçesiyle verilen bir ret kararında, ilgili ilan sınırlarının ve taşınmazın konumunun teknik olarak tartışılması gerekir. Antalya'da bu tür uyuşmazlıklarda harita ve kadastro bilirkişi incelemesi çoğu zaman belirleyici rol oynar.

Süre Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kanun, başvurunun reddi veya cevapsız kalması hâlinde ayrıca bir dava açma süresi öngörmemiştir. Ancak üçüncü gruptaki taşınmazlar için başvurunun kendisi iki yıllık süreye tabidir; bu süre kaçırıldığında ret kararına karşı dava açmak, sürenin kaçırılmış olması sonucunu ortadan kaldırmaz.

Usul ve esasların yayımlanmasıyla ret kararlarına ilişkin ek usul kuralları getirilebilir. Antalya'da başvuru hazırlayan maliklerin bu düzenlemenin yayımını takip etmesi önerilir. Antalya dışında yaşayan veya yurt dışında bulunan malikler bakımından da başvurunun vekil aracılığıyla süresinde yapılması, iki yıllık sürenin korunması açısından belirleyicidir.

Başvuru Yapılmazsa Ne Olur?

Kanun, başvuru yapılmayan taşınmazlar için de bir sonuç öngörmüştür. İkinci ve üçüncü grupta kalıp Orman Genel Müdürlüğünce bildirilen, malikleri veya halefleri tarafından başvurulmayan ya da yapılan ödemesi Hazineye geri ödenmeyen üç hektardan küçük taşınmazlar, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce değerlendirilebilir.

Alan büyüklüğüne bakılmaksızın taşınmazlar arasındaki tescilli veya tescilsiz yol, boşluk ve benzeri alanlar da aynı şekilde değerlendirilebilir. Antalya'da küçük ölçekli tarım arazileri ve bahçe vasıflı taşınmazlar bakımından bu hüküm, başvurunun ertelenmesinin taşıdığı riski açıkça gösterir.